13 తయారీ భాగస్వాములకు 9 సాంకేతిక పరిజ్ఞాన బదిలీ లైసెన్సింగ్ ఒప్పందాలు అందజేత; పరిశ్రమల భాగస్వామ్య విస్తరణకు అవగాహన ఒప్పందాల మార్పిడి
భారత్‌ను ప్రపంచ స్థాయి రక్షణ ఉత్పత్తి కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దేందుకు డీఆర్‌డీఓ-పరిశ్రమల సహకారాన్ని విస్తరించాలి; ఎంఎస్‌ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లను రక్షణ సరఫరా వ్యవస్థలో అంతర్భాగాలుగా మార్చాలి: రాజ్‌నాథ్ సింగ్
“వికసిత భారత్ లక్ష్యం ఆర్థికంగా బలమైన, సాంకేతికంగా స్వావలంబన కలిగిన, సామాజికంగా సమగ్ర, పర్యావరణపరంగా సుస్థిర, వ్యూహాత్మకంగా సురక్షిత దేశాన్ని నిర్మించడం”
న్యూఢిల్లీ, ట్రైనెట్ న్యూస్,సెప్టెంబర్ 15, 2026: రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ (డీఆర్‌డీఓ) ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన ‘విమర్శ్’ డీఆర్‌డీఓ-పరిశ్రమల సమన్వయ సమావేశంలో రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ పలు కీలక విధాన కార్యక్రమాలను ఆవిష్కరించారు. ఎంఎస్‌ఎంఈలు, డీప్‌టెక్ స్టార్టప్‌లు రక్షణ రంగంలోకి ప్రవేశించడంలో ఎదుర్కొనే సాంకేతిక, ఆర్థిక అడ్డంకులను తగ్గించే సమగ్ర విధాన చట్రం ఇందులో భాగంగా ఉంది. ప్రత్యక్ష నిధుల సహాయం, ఇంక్యుబేషన్ మద్దతు, డీఆర్‌డీఓ పరీక్షా సదుపాయాలను ప్రత్యేకంగా వినియోగించుకునే అవకాశం ఇందులో కల్పించారు.
అలాగే, డీఆర్‌డీఓ అభివృద్ధి చేసిన సాఫ్ట్‌వేర్ సోర్స్ కోడ్‌లను లైసెన్సీ పరిశ్రమలతో సురక్షితంగా పంచుకునేందుకు ఒక ప్రామాణిక విధాన చట్రాన్ని ప్రారంభించారు. సాఫ్ట్‌వేర్ ఆధారిత రక్షణ సామర్థ్యాలను వేగవంతం చేయడంతో పాటు పాతబడుతున్న సాంకేతిక వ్యవస్థల నిర్వహణను మరింత సమర్థవంతంగా చేయడం దీని లక్ష్యం.
అత్యాధునిక రక్షణ వ్యవస్థలను వాణిజ్య స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసేందుకు వీలుగా తొమ్మిది సాంకేతిక పరిజ్ఞాన బదిలీ లైసెన్సింగ్ ఒప్పందాలను (LAToTs) 13 తయారీ భాగస్వాములకు రక్షణ మంత్రి సమక్షంలో అందజేశారు.
పరిశ్రమలకు అందజేసిన LAToTs జాబితా
పరిశ్రమలతో సంబంధాలను మరింత విస్తరించడంతో పాటు క్షేత్రస్థాయి భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియన్ డిఫెన్స్ మాన్యుఫాక్చరర్స్ (SIDM), లఘు ఉద్యోగ్ భారతి (LUB) సంస్థలతో వ్యూహాత్మక అవగాహన ఒప్పందాలను అధికారికంగా మార్పిడి చేసుకున్నారు.
దేశీయ రక్షణ తయారీ సంస్థల ఉత్పాదక పరిపక్వతను అంచనా వేసేందుకు ‘సిస్టమ్ ఫర్ అడ్వాన్స్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ అసెస్‌మెంట్ అండ్ రేటింగ్’ (SAMAR) వెర్షన్ 2.0 అమలుకు డీఆర్‌డీఓ, క్వాలిటీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియాతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.
ఈ సందర్భంగా రాజ్‌నాథ్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, డీఆర్‌డీఓ-పరిశ్రమల సహకారం ఇకపై కేవలం ఉత్పత్తికే పరిమితం కాకుండా పరిశోధన, రూపకల్పన, పరీక్షలు, ధృవీకరణ, తయారీ సహా మొత్తం విలువ గొలుసుకు విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. తద్వారా భారత్‌ను ప్రపంచ స్థాయి రక్షణ తయారీ కేంద్రంగా మార్చవచ్చని పేర్కొన్నారు.
“డీఆర్‌డీఓ వద్ద జ్ఞానం, సాంకేతికత ఉన్నాయి. పరిశ్రమల వద్ద భారీ స్థాయి ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఉంది. స్టార్టప్‌లు నూతన ఆవిష్కరణలు, వేగవంతమైన కార్యాచరణను తీసుకొస్తాయి. యువత వద్ద నవభారత నిర్మాణ స్వప్నం ఉంది. ఈ నాలుగు శక్తులు ఒకే దిశగా కలిసి ముందుకు సాగితే సాధించలేని లక్ష్యం ఏదీ ఉండదు” అని ఆయన అన్నారు.
వికసిత భారత్ లక్ష్యం కేవలం ఆర్థికంగా బలమైన దేశాన్ని నిర్మించడం మాత్రమే కాదని, సాంకేతికంగా స్వావలంబన కలిగిన, సామాజికంగా సమగ్ర, పర్యావరణపరంగా సుస్థిరమైన, వ్యూహాత్మకంగా సురక్షితమైన దేశాన్ని నిర్మించడమని రాజ్‌నాథ్ సింగ్ స్పష్టం చేశారు.
“2047 నాటికి కీలక సాంకేతిక రంగాల్లో ఆత్మనిర్భరత సాధించాలి. దేశీయ ఉత్పత్తి శాతం గణనీయంగా పెరగాలి. రక్షణ ఎగుమతులు అనేక రెట్లు వృద్ధి చెందాలి. ప్రపంచ సరఫరా గొలుసుల్లో భారత్‌కు బలమైన స్థానం ఏర్పడాలి” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో గత కొన్నేళ్లుగా రక్షణ రంగంలో చేపట్టిన అపూర్వ సంస్కరణలను రక్షణ మంత్రి వివరించారు. పాజిటివ్ ఇండిజనైజేషన్ జాబితాల ప్రకటన, ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ కార్యక్రమం, iDEX, ADITI పథకాలు, దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించి స్వావలంబన దిశగా ముందుకు సాగేందుకు రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి బడ్జెట్‌లో 25 శాతం ప్రైవేట్ రంగానికి కేటాయించాలనే నిర్ణయం వంటి చర్యలను ఆయన ప్రస్తావించారు.
టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ ద్వారా స్టార్టప్‌లకు గ్రాంట్లు అందిస్తున్నామని, అనేక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలు ఇప్పటికే ఉత్పత్తి దశకు చేరుకున్నాయని తెలిపారు. iDEX ద్వారా రక్షణ రంగంలో కొత్త ఆవిష్కరణల వ్యవస్థ ఏర్పడిందని, వాస్తవ కార్యాచరణ అవసరాలను ఆధారంగా చేసుకొని స్టార్టప్‌లు కొత్త పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేస్తున్నాయని వివరించారు.
స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్‌ఎంఈలను భారతదేశంలో నూతన ఆవిష్కరణలకు కొత్త పతాకధారులుగా అభివర్ణించిన రాజ్‌నాథ్ సింగ్, ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్య సాధనలో వాటి పాత్ర అత్యంత కీలకమని చెప్పారు. అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలతో పాటు ప్రధాన రక్షణ వ్యవస్థలకు అవసరమైన విడిభాగాలు, ఉప వ్యవస్థలను ఇవి అభివృద్ధి చేస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు.
పెద్ద పరిశ్రమలతోపాటు ఎంఎస్‌ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లను కూడా రక్షణ సరఫరా గొలుసులో అంతర్భాగాలుగా చేర్చాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. కొత్త విధాన కార్యక్రమాలు పరిశ్రమలకు మరిన్ని అవకాశాలు కల్పిస్తాయని విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.
పరిశ్రమల ఆధ్వర్యంలో పరిశోధన, అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం, స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్‌ఎంఈలకు నిధులు, మార్గదర్శకత్వం అందించడం, విద్యాసంస్థలు-పరిశ్రమల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించడం, కృత్రిమ మేధస్సు, క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్, హైపర్‌సోనిక్స్, డైరెక్టెడ్ ఎనర్జీ వంటి భవిష్యత్ సాంకేతిక రంగాల్లో పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం కొత్త విధానాల ప్రధాన లక్ష్యాలని రాజ్‌నాథ్ సింగ్ తెలిపారు.
రక్షణ ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకునే దేశం నుంచి ఎగుమతి చేసే దేశంగా భారత్ వేగంగా మారుతున్న తరుణంలో డ్రోన్ టెక్నాలజీ, కృత్రిమ మేధస్సు, సైబర్ సెక్యూరిటీ వంటి రంగాల్లో ఎంఎస్‌ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లు ఆవిష్కరణలను మరింత వేగవంతం చేయగలవని ఆయన పేర్కొన్నారు. దీనివల్ల భారత సాంకేతిక, వ్యూహాత్మక సామర్థ్యాలు మరింత ఉన్నత స్థాయికి చేరతాయని తెలిపారు.
“ఎంఎస్‌ఎంఈలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక. రక్షణ రంగ వ్యవస్థకు కూడా అవి కీలక బలం. నాణ్యత, సమయానుకూల సరఫరా, ఆవిష్కరణ, ప్రపంచ ప్రమాణాలపై నిరంతరం దృష్టి పెట్టాలి. అదే సమయంలో పెద్ద కంపెనీలతో భాగస్వామ్యాలను మరింత విస్తరించాలి” అని ఆయన సూచించారు.
సొంత సాంకేతికత కలిగిన దేశానికే తన భవిష్యత్తును తానే తీర్చిదిద్దుకునే శక్తి ఉంటుందని రక్షణ మంత్రి పేర్కొన్నారు. స్వావలంబన దేశ స్వభావంలో, ఆలోచనా విధానంలో అంతర్భాగంగా మారాలని ఆయన అన్నారు.
“ఈ రోజు కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టే సంస్థలే రేపటి నాయకులుగా ఎదుగుతాయి. భవిష్యత్ యుద్ధాల్లో సాంకేతికతలో ముందుండే దేశానికే వ్యూహాత్మక ఆధిక్యం లభిస్తుంది” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
ఈ సందర్భంగా రక్షణ కార్యదర్శి, రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి విభాగం కార్యదర్శి, డీఆర్‌డీఓ చైర్మన్ రాజేష్ కుమార్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, ‘వార్తా సే వికాస్’ అనే ఇతివృత్తంతో నిర్వహించిన విమర్శ్ 2026 కార్యక్రమాన్ని అత్యాధునిక వాణిజ్య ఆవిష్కరణలను దేశ రక్షణ సంసిద్ధతతో అనుసంధానించేందుకు, ప్రైవేట్ రంగ సామర్థ్యాలను రక్షణ వ్యవస్థలో ప్రధాన భాగంగా సమగ్రంగా చేర్చేందుకు వ్యూహాత్మకంగా రూపొందించినట్లు తెలిపారు.
సాధారణ కొనుగోలుదారు-విక్రేత సంబంధం నుంచి దేశ భద్రతా వ్యవస్థను పరస్పర సహకారంతో, సంయుక్తంగా సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే వ్యవస్థగా మార్చడంలో ఈ వేదిక కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని ఆయన అన్నారు.
ప్రభుత్వం చేపట్టిన స్వావలంబన కార్యక్రమాల ఫలితంగా ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో రక్షణ రంగంలో గణనీయమైన మార్పు చోటుచేసుకుందని రాజేష్ కుమార్ సింగ్ తెలిపారు.
“సాంకేతిక పరిజ్ఞాన బదిలీ విస్తరణ ద్వారా రక్షణ దళాల అవసరాలను తీర్చేందుకు సమాంతర ఉత్పత్తి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం సాధ్యమైంది. దీని వల్ల ఎంఎస్‌ఎంఈలు ప్రత్యక్షంగా లాభపడుతున్నాయి. గతంలో పరిమిత తయారీ సామర్థ్యాన్ని అడ్డుకున్న సమస్యలను కూడా అధిగమించగలిగాం. ఇప్పటివరకు 1,100కు పైగా పరిశ్రమలకు 2,300కు పైగా సాంకేతిక పరిజ్ఞాన బదిలీలు అందించాం. ప్రస్తుతం డీఆర్‌డీఓ అభివృద్ధి చేసిన సుమారు 50 క్షిపణులకు సంబంధించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను పరిశ్రమలకు అందుబాటులో ఉంచాం” అని ఆయన చెప్పారు.
ఈ కార్యక్రమంలో ‘డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ ఫర్ రెసిలియంట్ భారత్ – అడ్వాన్సింగ్ ఆత్మనిర్భరత ఇన్ డిఫెన్స్’ పేరుతో ప్రత్యేక పుస్తకాన్ని కూడా విడుదల చేశారు. 2014 నుంచి 2026 మధ్య కాలంలో డీఆర్‌డీఓ సాంకేతిక క్లస్టర్లు అభివృద్ధి చేసిన ప్రధాన రక్షణ వ్యవస్థల వివరాలను ఇందులో పొందుపరిచారు.
అలాగే డీఆర్‌డీఓలో మానవ వనరుల అవుట్‌సోర్సింగ్ సేవా ఒప్పందాలకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేశారు. డీఆర్‌డీఓ ప్రయోగశాలల్లో మానవ వనరుల అవుట్‌సోర్సింగ్‌కు సంబంధించి సేవా ప్రమాణాల రూపకల్పన, తగిన సేవా సంస్థల ఎంపిక, ఒప్పందాల నిర్వహణ, పనితీరు పర్యవేక్షణ, ఒప్పందపరమైన, చట్టపరమైన నిబంధనల అమలుకు ఈ మార్గదర్శకాలు సమగ్ర విధానాన్ని అందిస్తాయి.
రక్షణ ఉత్పత్తి కార్యదర్శి సంజీవ్ కుమార్, రక్షణ ఆర్థిక వ్యవహారాల కార్యదర్శి విశ్వజిత్ సహాయ్, డీఆర్‌డీఓ విశిష్ట శాస్త్రవేత్త, డైరెక్టర్ జనరల్ (ప్రొడక్షన్ కోఆర్డినేషన్ అండ్ సర్వీసెస్ ఇంటరాక్షన్) డాక్టర్ చంద్రికా కౌశిక్ తదితరులు కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
సాంకేతిక సమావేశాల్లో డీఆర్‌డీఓ సాంకేతిక క్లస్టర్ల డైరెక్టర్లు జనరల్‌లు ఏరోనాటికల్ సిస్టమ్స్, క్షిపణులు, ఆయుధ వ్యవస్థలు, మైక్రోఎలక్ట్రానిక్స్, నౌకాదళ వ్యవస్థలకు సంబంధించిన సాంకేతిక రోడ్‌మ్యాప్‌లను వివరించారు.
విధానపరమైన అనుమతులను సరళీకరించడం, డీఆర్‌డీఓ సదుపాయాలను వేగంగా వినియోగించుకునే అవకాశం కల్పించడం, లైసెన్సింగ్ ప్రక్రియకు పట్టే సమయాన్ని తగ్గించడం లక్ష్యంగా డీఆర్‌డీఓ ప్రధాన కార్యాలయం పలు కొత్త కార్యక్రమాలను పరిచయం చేసింది.
ఉన్నతస్థాయి ప్యానెల్ చర్చలో డీఆర్‌డీఓ, రక్షణ ఉత్పత్తి విభాగం (DDP), రక్షణ దళాలకు చెందిన సీనియర్ ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరిశ్రమలు వేగంగా స్వీకరించే విధానాలు, డెవలప్‌మెంట్-కమ్-ప్రొడక్షన్ పార్ట్‌నర్ నమూనాలను మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం, దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను వేగంగా సైనిక సేవల్లోకి తీసుకురావడంపై చర్చించారు.
ఈ ప్రధాన కార్యక్రమంలో 250 మందికి పైగా రక్షణ పరిశ్రమల ప్రతినిధులు, పరిశ్రమల సంఘాల ప్రతినిధులు, సీనియర్ పౌర, సైనిక అధికారులు, డీఆర్‌డీఓ సీనియర్ శాస్త్రవేత్తలు పాల్గొన్నారు. డీపీఐఐటీ కార్యదర్శి కూడా సమావేశానికి హాజరయ్యారు.
దేశ రక్షణ-పారిశ్రామిక వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించిన విమర్శ్ 2026, డీఆర్‌డీఓ సాంకేతిక పరిశోధనను కొత్తగా ఎదుగుతున్న డీప్‌టెక్ స్టార్టప్‌లు, స్థిరపడిన తయారీ వ్యవస్థతో అనుసంధానించేందుకు నిర్మాణాత్మక వేదికగా నిలిచింది. ప్రైవేట్ రంగం మరింత చురుకుగా పాల్గొనేందుకు వేగవంతమైన, పారదర్శకమైన, సహకారపూర్వక వాతావరణాన్ని ఈ కార్యక్రమం సృష్టించింది.
